رواندا ... صلاح کار کجا و من خراب کجا !!
نام کشور کوچک روآندا در آفریقا بیش از هر چیز یادآور یکی از دهشتناکترین کشتارهای قومی در تاریخ معاصر است که چهارده سال پیش رخداد و طی آن حدود یک میلیون نفر در عرض صد روز کشته شدند. اکنون این کشور زخمدیده، از خاکستر خود سربرآوردهاست و در مسیر توسعه گام برمیدارد. آلوئیسیا اینیومبا زنی است که پس از کشتارهای قومی به مقام وزارتِ «خانواده، جنسیت و امور اجتماعی» منسوب شد و نقشی مهم در آشتی ملی و بازگشت آوارهگان ایفا کرد. در آن زمان کشتارهای قومی حدود پانصدهزار کودک بیسرپرست برجا گذاشته بود. اینیومبا برنامهای فوقالعاده را به اجرا درآورد و زنان روآندا را ترغیب کرد تا این کودکان را فارغ از خاستگاهِ قومیشان، به فرزندخواندهگی بپذیرند. حاصل کار این بود که شمار کودکان بیسرپرست از نیم میلیون به چهارهزار نفر کاهش یافت. اینیومبا میگوید: «به نظر من رئیسجمهور ما آیندهنگر بود. او میدانست که اگر روآندا بخواهد در مسیر موفقیت پیش برود، زنان تکیهگاهِ این حرکت خواهند بود.»
اکنون مجلس روآندا بیش از هر مجلس دیگری در جهان، نمایندگانِ زن را در خود جای دادهاست (نزدیک به نیمی از کلِ نمایندگان). بسیاری از روآنداییها معتقدند که زنان بیش از مردان مستعدِ صلح و آشتیاند. قانونِ اساسیِ جدیدِ این کشور تضمین کردهاست که دستکم سی درصد از نمایندگان مجلس را زنان تشکیل بدهند. نتیجهی مشارکت سیاسی زنان این بوده که حقوقی همچون حق مالکیت و حق شاغل بودن (بدون اجازهی شوهر) به زنان بازگردانده شدهاست. تصاویری گذرا از بحث و جدلِ پرشور نمایندگانِ زن با نمایندگان مرد بر سر موضوع بیمهی درمانی، جدیتِ آنان را در متقاعد ساختنِ مردانِ مخالف به نمایش میگذارد.
افزایشِ مشارکتِ زنان در رهبری روآندا، آن هم با چنین سرعتی، باورنکردنی است و می تواند الگویی برای دیگر کشورها باشد. شش تن از قضاتِ دادگاه عالی این کشور زن هستند، همینطور شهردار کیگالی (پایتخت)، وزیر بازرگانی، وزیر آموزش، وزیر امور خارجه، وزیر زیرساختها و وزیر اطلاعات. بانویی دیگر که وظیفهی نظارت بر پلیس کشور را برعهده دارد، در پاسخ به پرسشی دربارهی نحوهی مدیریت خود به عنوان یک زن، بر یک کلمه تأکید میکند: «گوشدادن» به مردم. سپس میافزاید: «دیگر بحثِ زورِ بازو در میان نیست. اگر بتوانی مردم را ترغیب کنی تا در هماهنگی با یکدیگر زندگی کنند، آنوقت در مسیر درست هستی.»
در نتیجهی اصلاحاتِ سیاسی و مشارکت زنان در روآندا، موقعیت اقتصادی آنان نیز به طرز چشمگیری بهبودیافته، تا جایی که سهم آنها در مالکیت و مدیریتِ اقتصادِ خصوصی به چهل و یک درصد رسیدهاست. بئاتریس کاکوبا زنی است که پس از بیست و دو سال کار برای سازمان ملل به روآندا بازگشته تا در بازسازی کشورش سهمی داشته باشد. او با نوسازیِ مزرعهای متروکه و پرورش گُل در آن، اکنون به یک صادرکنندهی گل رُز تبدیل شدهاست. هشتاد درصد از دویست و بیست کارگر مزرعهی او را زنان تشکیل میدهند. کاکوبا تأیید میکند که حضور زنان در نهادهای سیاسی به تنهایی برای پیشرفت کشور کافی نیست و میافزاید: «چیزی که برای روآندا مهم است این است که باید به مردها و زنهای جوان روآندا نشان دهیم که بخش خصوصی هم به زنهای قوی نیاز دارد.... چون وقتی در سیاست تحول ایجاد کردیم، بعد چه کسی باید آن ایدهها را درعمل به کار ببندد؟»
هرچند سیاستهای اقتصادی دولت زمینه را برای حضور فعالتر زنان در اقتصاد کشور فراهم ساختهاند، اما در نهایت افرادی همچون کاکوبا هستند که با سرمایهگذاری و فعالیت در بخش خصوصی برای زنان و مردانِ آسیبدیده از درگیریهای قومی، شغل و درآمد ایجاد میکنند. یکی از معدود صحنههای عاطفی در این مستندِ گزارشی هنگامی است که یکی از کارگرانِ زنِ مزرعه، خاطرهی نجات خود از یک کشتار جمعی را بازگو میکند و کاکوبا (کارفرمای او) که تا به حال این خاطره را نشنیده بوده، با چشمان گریان، همدلانه او را در آغوش میگیرد.
به نظر میرسد عوامل اقتصادی در یک نظام سرمایهداری مانند آمریکا موانعی پیشِ پایِ زنان میگذارند. جین شاهین میگوید: «اگر نگاهی بیندازیم به اینکه چه کسانی در آمریکا به طور سنتی پول را در اختیار داشتهاند، میبینیم که مردها بودهاند.» تجربهی جین این است که اگر زنی وارد مبارزهی انتخاباتی شود، نمیتواند انتظار حمایتِ مالی زیادی از اطرافیان خود که اغلب زن هستند، داشته باشد. در نتیجه مردان همچنان نقش تعیینکنندهی خود را در ترکیب سیاسی حفظ میکنند. با اینحال از نظر شاهین، نشانههایی از تغییر وجود دارد که ایجاد توازن به سود زنان را در آینده نوید میدهد.
به نقل از : Shahrzad News
در ضمن برای درک بهتر فاجعه رواندا فیلم "هتل روندا" را حتما ببینید ! ... اونوقت به معنای این جمله نلسون ماندلا (خطاب به نماینده بانک جهانی) پی میبرید که : " ما سیاه ها به تنهایی نمی توانیم افریفای جنوبی را بسازیم ولی شاید به تنهایی بتوانیم آن را ویران کنیم !"
